آمده که اولین نام این شهر «ایستاتیس» بوده و در قلمروی حکومت مادها قرار داشته است. امروزه اما آن را یزد می­‌نامند.

شهری که شهرتش به داشتن لقب‌­های زیادی است که با شنیدن هر یک از آنها، تصویری گرم و آرام از سرزمینی خشک اما دل‌انگیز تداعی می‌­شود.

شهر خشت و آینه، سرزمین ریگ‌‌های روان، شهر بادگیرها، نگینی در دل کویر، شهر قنات­‌ها، آبادی مردمان سختکوش و قانع، شهر کوچه‌­های آشتی‌کنان، شهر آتش و عشق و انار…

عکس‌ها: آیدا ابوترابی

به میدان امیر چخماق که بروی، گلچینی گران­‌بها از معماری یزد پیش روی تو قرار می­‌گیرد. مسجد، تکیه، آب­‌انبار و بازار، در گرداگرد این میدان گسترده شده‌اند و نبوغ و هنر معماران گذشته را به رخ تماشاگران می­‌کشند. این مجموعه به دستور امیر جلال‌الدین چخماق در قرن نهم هجری، در دل شهر یزد ساخته شده و در دوران­‌های مختلف قسمت­‌هایی از آن تخریب و یا بازسازی شده است. یک نخل بسیار بزرگ که برای مراسم‌­ مذهبی استفاده می­‌شود، یکی دیگر از دیدنی­‌های این مجموعه است.

«زندان اسکندر»، بنایی است که سراسر از خشت خام ساخته شده است. گنبدی با مقرنس­‌های زیبا، در محله قدیمی فهادان. جایی که هیچ سند تاریخی برای زندان بودنش در زمان اسکندر وجود ندارد. می‌‌گویند حافظ روزگاری به اینجا آمده و چون دلش گرفته، شعر معروف «دلم از وحشت زندان سکندر بگرفت/  رخت بربندم و تا ملک سلیمان بروم» را سروده است.

نمایی از خانه لاری­‌ها

نمونه‌ای از بادگیرهای یزد

نمایی از خانه کلاهدوزها

خانه‌­های این شهر رؤیایی­‌اند و نور و رنگ در آنها جریان دارد. از خانه­ لاری­‌ها گرفته با ارسی‌‌های چشم­‌نوازش تا خانه کلاهدوزها با گچ­بری­‌های زیبا و جاودانه­‌اش. در بیشتر خانه‌‌های سنتی یزد یک یا چند بادگیر وجود داشته و اهالی خانه در فصل گرما و سرما به گوشه مناسبی از ساختمان نقل مکان می‌­کرده­‌اند. برای جلوگیری از ورود خاک و گرما، خانه­‌ها پنجره‌­ای به بیرون ندارند اما در عوض تا بخواهی درها و ارسی‌‌های کنده­‌کاری شده در دل خانه­ است و دلت که بگیرد می‌­توانی با طی چند پله به پشت بام بروی و ستاره­‌های کویری را نظاره کنی.

مسجد جامع کبیر یزد چون نگین درخشانی در زیر آفتاب سوزان کویر خودنمایی می‌­کند. از مناره‌­های بلند آن که بالا بروی، شهر زیر پای توست. شبستان­‌های چهار فصل این مسجد، با گچ­‌کاری وکاشی­‌کاری­‌های منحصر به فرد، محیطی دلنشین و زیبا برای خلوت با خالق زیبایی‌‌هاست‌.

برخی از مراکزتاریخی و باستانی شهر یزد

• خانه لاری ها – خانه عرب ها – خانه حاج کاظم رسولیان – خانه ملک التجار – مدرسه خان -مدرسه شهاب الدین قاسم طراز – باغ دولت آباد – آتش ورهرام (بهرام) یزد.

برخی از اماکن زیارتی و مذهبی

• مسجد جامع کبیر – مسجد میرچخماق – مسجد ملا اسماعیل – مسجدبندرآباد – مسجد آمنه گل – امامزاده ابوجعفر – بقعه سیدخلیل- بقعه دوازده امام- بقعه شاه سیدرضا‌ – بقعه شیخ احمدفهادان – بقعه شیخ داد- مقبره شیخ زین‌العابدین علی خاموش – بقعه سید پنهون – امامزاده زیدبن موسی کاظم – امامزاده میرحسن – بقعه زرندیان – بقعه سادات قل هو الله.

نگاره های مرتبط

• تاريخچه و اماکن دیدنی استان خراسان
• استان همدان
• اماکن تاریخی شهر یزد
• آشنایی با استان البرز
• جاذبه های گردشگری شیراز – تاريخی
• ..::جاذبه هاي گردشگري شيراز::..
• آثار تاریخی استان گیلان
• مناطق دیدنی اذربایجان غربی
• بناهای تاریخی آذربایجان شرقی
• استان تهران
• اماکن تاریخی و توریستی استان زنجان
• اثار باستانی و مکان های دیدنی تبریز
• استان خوزستان
• معرفی بازارهای استان یزد
• فرهنگ لرستان
• تاریخچه استان کرمانشاه
• استان زَنجان(تاریخچه و معرفی)
• آثار باستانی و تاریخی لرستان
• موزه های کاخ گلستان
• ارگ بم